Tuổi già như một bức tranh "Tối giản" ?
Có lần, ngồi nhìn mấy bức tranh của Donald Judd. Mấy cái khối vuông xếp ngay hàng thẳng lối, màu sắc lạnh tanh, mượt mà đến phẳng lỳ. Người ta gọi đó là tranh Tối Giản. Người ngỡ ngàng, kẻ gật gù như đang ngộ ra một thứ chân lý gì đó.
Cái chân lý của tuổi già?
Thường thì ai cũng hiểu sống "tối giản" khi về già là sống chậm lại, thu mình nhỏ lại cả vật chất lẫn tinh thần và mặc kệ đời vì con người ngàn năm nữa nó vẫn thế. Quên hết đi. Đừng suy nghĩ gì nữa.
Nhưng, tối giản không phải là cắt bỏ cho trống rỗng, cuộc đời coi như xong, cuộc tình như chấm hết.
Mà là giữ lại đúng cái cần giữ, buông đi cái mình từng tưởng nó là quan trọng. Giống như một cuộc giải tỏa cho tử tế, cho sạch mọi phức tạp vướng mắc.
Một người biết giải tỏa đúng nghĩa, là người biết ngồi xuống, thở đều, thả lỏng, và nhẹ nhàng tiễn những thứ không cần thiết rời khỏi mình. Không cần căng thẳng, không cần ép uổng. Đó là một hành động tối giản, loại bỏ những mưu toan vô bổ để giữ cho cơ thể, đầu óc mình thông thoáng.
Hội hoạ tối giản cũng vậy.
Khi Sol LeWitt vẽ những đường kẻ thẳng tắp, ông đâu có nghĩ mình đang “làm nghệ thuật đỉnh cao” hay điều gì ghê gớm. Ông chỉ đang dọn dẹp những ồn ào, những chi chít loạn xạ của cảm xúc dư thừa, để chừa lại một khoảng không cho con người được… thở.
Một ông bạn gìa còn tếu táo bảo:
“Muốn hiểu tối giản thì về nhà, ngồi lên bồn cầu, tắt điện thoại, tắt hết mạng xã hội, đừng nghĩ ngợi gì, chỉ lo đi ị cho thật tử tế. Khi bước ra, nhẹ người, nhẹ lòng, lúc đó biết ngay tối giản là gì.”
Mình cười ngất ... Nhẹ dạ thì có thật nhưng chẳng ai cho đó là một tác phẩm nghệ thuật !
Dĩ nhiên "Tối giản" ở tuổi già cũng không dành cho những ai còn muốn giải thích dài dòng về cuộc đời mình khi đã về chiều.
Cũng không dành cho những ai còn vội vàng thể hiện đua chen ngôi thứ.
Bạn thấy đó, tối giản đôi khi không cần triết lý gì cao siêu. Chỉ cần một lần ngồi xuống, nhìn thẳng vào những điều mình từng tưởng là quan trọng, để biết buông bỏ cho nhẹ lòng.
Uống tách cà phê sáng sớm, ngồi nhìn bầu trời xanh mát với ánh bình minh ở cuối chân trời, ngay lúc này, tức khắc trông như một bức tranh tối giản.
Và cảm thấy yêu cuộc đời này vô vàn.
SG 10/8/26
PN Tối Giản 1
