"Tối giản" khi về già

"Tối giản" khi về già

Có lần, ngồi nhìn bức tranh của Donald Judd. Mấy cái khối vuông xếp ngay hàng thẳng lối, màu sắc lạnh tanh, phẳng lỳ. Người ta gọi đó là Tối Giản. Có người trầm trồ, gật gù như đang ngộ ra chân lý gì đó.
Người ta vẫn hay hiểu sống "tối giản" khi về già là… tịnh khẩu, đừng nói nữa, vẽ, viết ít đi hoặc đơn giản, ngồi im không nhúc nhích. Như mất trí nhớ!
Nhưng thực ra, tối giản lúc tuổi già không phải là cắt bỏ cho trống rỗng, cuộc đời như chấm hết, cuộc tình coi như xong, mà là giữ lại đúng cái cần giữ, và buông đi cái mình từng tưởng nó là quan trọng. Mật thiết.

Như một cuộc giải tỏa cho tử tế vậy.

Một người biết giải tỏa đúng nghĩa, là người biết ngồi xuống, thở đều, thả lỏng, và nhẹ nhàng tiễn những thứ không cần thiết rời khỏi mình. Không cần căng thẳng, không cần ép uổng. Đó là một hành động tối giản — loại bỏ rác rưởi để giữ cho cơ thể mình thông thoáng.

Hội hoạ tối giản cũng vậy.
Khi Sol LeWitt vẽ những đường kẻ thẳng tắp, ông đâu có nghĩ mình đang “làm nghệ thuật đỉnh cao” hay điều gì ghê gớm. Ông chỉ đang dọn dẹp những ồn ào, những chi chít loạn xạ của cảm xúc dư thừa, để chừa lại một khoảng không cho con người được… thở.

Một ông bạn già còn bảo:
“Muốn hiểu tối giản thì về nhà, ngồi lên bồn cầu, tắt điện thoại, tắt hết mạng xã hội, đừng nghĩ ngợi gì, chỉ lo đi ị cho thật tử tế. Khi bước ra, nhẹ người, nhẹ lòng, lúc đó mới biết tối giản là gì.”

Mình cười ngất. Nhưng ông bạn nói cũng có lý... Mình vừa có một cuộc giải tỏa tối giản, thấy mình cũng là một tác phẩm nghệ thuật !

"Tối giản" ở tuổi già không dành cho những ai còn muốn giải thích dài dòng về cuộc đời khi đã về chiều. Chỉ là đóng kịch!
Cũng không dành cho những ai còn vội vàng thể hiện đua chen ngôi thứ. Rất buồn cười.
Bạn thấy đó, tối giản đôi khi không cần triết lý gì cao siêu. Chỉ cần một lần ngồi xuống, thả lỏng, nhìn thẳng vào những điều mình từng tưởng là quan trọng, để biết buông bỏ cho nhẹ lòng.

Uống tách cà phê sáng nay, mình nghĩ, sống tối giản khi về già, chẳng qua cũng chỉ là… sống tử tế với chính mình, từ bát cơm cho đến bãi c... Và cảm thấy thanh thản, không sân hận. Chỉ còn tối thiểu niềm vui và tình bạn hữu.

Vậy nhé!

SG 6/8/26

PN Tối Giản 1